Categorie archief: Algemeen

De Obe Postma-avond in Amsterdam, 11 december 2019

Mede dankzij financiële ondersteuning van de Deputearre Steaten heeft het Obe Postma Selskip op 11 december 2019 een succesvolle bijeenkomst kunnen organiseren in het literaire centrum Perdu in Amsterdam.

Het programma trok een zestigtal bezoekers: Friese en niet-Friese leden van het Selskip en enige tientallen belangstellenden, voor een groot deel maar niet uitsluitend uit Amsterdam.

De presentatie gebeurde in het Nederlands, op een paar welkomstwoorden van de voorzitter na. De besproken teksten van Obe Postma werden in het Fries geprojecteerd, ze werden in het Fries voorgelezen door Eeltsje Hettinga en Anne Feddema, en ze werden door de sprekers in Nederlandse vertaling gebracht.

Sprekers/performers waren achtereenvolgens Marjoleine de Vos, Eeltsje Hettinga, Anne Feddema, Jan Kuijper en Klaske Oenema.

Martin Reints

De avond werd ingeleid en gepresenteerd door Martin Reints. Als een soort toegift was er aan het eind een spontane bijdrage door Anthony Paul, die vertelde over zijn ervaringen bij het vertalen van Obe Postma in het Engels. De sprekers hadden zelf gekozen welke gedichten ze zouden bespreken, en dat had een prettige afwisseling tot gevolg: er kwamen gedichten ter sprake uit verschillende periodes. Zo ontstond een voor zover mogelijk tamelijk compleet beeld van Postma’s bijzondere dichterschap. Voor een deel van het publiek (en van de sprekers) was dit een eerste kennismaking, voor een ander deel een hernieuwde kennismaking. Het enthousiasme was unaniem.

Klaas van der Hoek schreef voor zijn weblog Konsenylje een verslag over de Obe Postma-avond in Amsterdam. Met dank voor zijn toestemming volgt hieronder de tekst van zijn verslag:

Obe yn Mokum

Amsterdam, 11 desimber 2019 – Wylst der op Twitter werris wrokkich folk, mei blokkearfriezinne Jenny Douwes foarop, tekeargong tsjin it ferdjerlike Amsterdam, teagen yn dy stêd sa’n sechtich minsken nei it poëzypoadium Perdu foar in (Hollânsktalige) jûn oer Obe Postma. Seis sprekkers en performers gongen dêr oan de Kloveniersburgwal, middenyn dy freeslike Grachtengordel, gear oer it wurk fan de Fryske plattelânsdichter by útstek.

Yn syn ynliedinkje sketste presintator Martin Reints hoe grut de kultuerskok foar Postma west hawwe moat doe’t er yn 1886 fan it doarpke Koarnwert nei it mondêne Amsterdam gong om dêr wis- en natuerkunde te studearjen. En folle letter, yn it gedicht ‘Te Harns’, liet Postma noch útkomme dat hy net lykas Goethe en Rilke fier fuort hoegde foar wat dynamyk yn syn bestean: in reis nei Harns wie al genôch om net ‘alheel deselde’ te bliuwen. Likegoed hat er him yn Amsterdam thús field. Syn biograaf Philippus Breuker skriuwt: ‘Postma hat yn Amsterdam mominten fan grut gelok hân. De stêd joech alles wêr’t syn iepen geast ferlet fan hie.’

Marjoleine de Vos: Dichters binne sjenners? en Yn maart

De earste sprekker wie dichter, columnist en NRC-redakteur Marjoleine de Vos. Sy boude har betooch op oan de hân fan de fersen ‘Dichters binne sjenners?’ en ‘Yn maart’ en beklamme it hjir-en-no-karakter fan Postma syn poëzy: fersen oer in wrâld dy’t der is om gewaar te wurden en part fan te wêzen, net om oer nei te tinken; fersen oer de besteande, net oer in tochte wrâld. Postma soe neffens De Vos net dichtsje oer wat skûlet yn syn geast, mar oer wat er sjocht foar syn foet. Sy seach datoangeande oerienkomsten mei de fersen dy’t Fernando Pessoa skreau ûnder it heteronym Albert Caeiro en mei it wurk fan Nescio.

Eeltsje Hettinga: Pinkstersnein en Unlijige snein

Justjes oars lei dichter, essayist en oersetter Eeltsje Hettinga de aksinten. Hy wiisde derop dat Postma bytiden yn lânskip en natuer no krekt de útdrukking fan in algeast, in wrâldsiele ûntware, sa’t ek Herman Gorter dat wol dien hie. Fierder as inkeld natuerlyryk rikte ek Postma syn heldersjende foarsizzing fan de agraryske skaalfergrutting en yndustrialisaasje dy’t ûnderwilens it Fryske greidelânskip syn biodiversiteit fierhinne ûntnommen hawwe. In oanset ta rural myth levere Hettinga nammers mei de anekdoate (liend en oanpast, mar soks sizze je der fansels net by) dat Postma ûnder Burchwerters de namme hie oer in poeier te beskikken dat him frijwarre fan sykte en âlderdom: ‘Witst wat er útfûn hat? Hy fret kinine!’

Anne Feddema: Jo lêze fêst faak yn jo eigen gedichten?

Tiid foar teäter. Dichter en performer Anne Feddema liet elke neitins oan Johnny van Doorn ferblikke mei in ‘rjappelrjap’ dy’t Postma syn fers ‘“Jo lêze fêst faak yn jo eigen gedichten?”’ ynbêde yn in potpoerry fan oare teksten, mei ûnder mear in battle tusken o’s en a’s, in fan Aalsum oant Wurdum yntegraal deklamearre topografyske yndeks en it resept foar in streksum miel út De folmakke Fryske kokenfaam. Fan en ta sprutsen der fia it medium Feddema oare stimmen, lykas dy fan Peter Tuinman. Feddema einige syn optreden mei it dialoochje: ‘En dan noch ien fraach, Postma. Binne jo homo, Obe?’ ‘Ja, ik bin homo! Krekt as iderien!’

Beharkje Anne Feddema’s performance (1)
deel 2
Jan Kuijper: Blommejonge en Tsjinje

Hoe oars fan toan wie de bydrage fan sonnettedichter en oersetter Jan Kuijper. It leafst hie hy in sonnet fan Postma besprutsen, mar sonnetten hat Postma spitigernôch nea skreaun. Dat Kuijper socht syn taflecht ta it Postma-fers dat it tichtst by in leafdesgedicht kaam en it fers dat it tichtst by in eroatysk gedicht kaam: ‘Blommejonge’ (trije kwatrinen mei krúst mar brutsen rym) en ‘Tsjinje’ (trije kwatrinen mei omearmjend rym). Hie dat lêste gedicht no twa rigels mear hân, dan hie it nei foarm én ynhâld foar in Shakespeariaansk sonnet trochgean kinnen… Mar nimme wy Postma sa’t er is, dan is dat Kuijper ek bêst genôch.

Klaske Oenema en de Friese meren

Like oertsjûgjend as ûnopsnolke kwa technyk en presintaasje wie de bydrage fan multimedia-keunstner, muzikant en dichter Klaske Oenema. Sy brûkte in overheadprojektor foar de projeksje fan in hieltyd oanwaaksende en feroarjende ‘skimewrâld’ by it fers ‘Wider útsjoch’. Ek hie se dat gedicht op muzyk set. Teksten en skaadbylden wikseljend op de projektor, song se it liet live mei begelieding fan in lûdbân en in blaasoargeltsje. Foarôf fertroude Oenema, sels net Frysktalich, har publyk ta dat sy oant foar koart nea fan Obe Postma heard hie en oan Frysktalige famylje en freonen frege hie oft dy him faaks koenen. En ja, har heit koe him wol, mar hy lies leaver Simke Kloosterman. 

Beharkje it fers Wider Útsjoch
Anthony Paul: Selected poems

Ta slot fertelde Anthony Paul oer syn wurkwize by it oersetten fan gedichten nei it Ingelsk foar de Postma-blomlêzings What the poet must know (2004) en Selected poems (2018). Omdat er it Frysk net machtich is, naam Paul de Hollânsktalige oersettings fan Jabik Veenbaas as boarneteksten, mar nea sûnder de orizjinele fersen mei Veenbaas te besprekken om dochs ticht by Postma te bliuwen, dy’t Paul kennen leard hie – postúm – as ‘een lief, aardig, sensitief en bijzonder mens’. Toe mar. Yn alle gefallen hat de jûn, út namme fan it Obe Postma Selskip treflik organisearre troch Martin Reints, dat selskip nije leden opsmiten – en Obe Postma, sa foel te hearren, nije lêzers. Amsterdamske lêzers.

Foto’s: Katja Stam

Obe Postma-avond in Amsterdam

Datum: woensdag 11 december 2019 (zaal open 19:30-23:00). Locatie: PERDU (Kloveniersburgwal 86, 1012 GZ Amsterdam).

Vijf sprekers over het werk van de grote Friese dichter Obe Postma (1868-1963): Jan Kuijper, Eeltsje Hettinga, Anne Feddema, Klaske Oenema en Marjoleine de Vos.

De avond wordt georganiseerd door het Obe Postma Selskip. De presentatie is in handen van Matin Reints. De voertaal is Nederlands, de besproken gedichten worden zowel in het Fries als in vertaling geprojecteerd.

Entree: € 10, studenten € 5. Leden van het Obe Postma Selskip gratis, mits ze van tevoren reserveren: martinreints@xs4all.nl

Zie https://perdu.nl/nl/r/obe-postma-avond

De dichter Postma en it lânskip

In kar út syn gedichten by it reiske fan it OPS op 23 maaie 2009

Ynlieding

Het landschap neemt een belangrijke plaats in de poëzie van Postma in. Ook al gaat het steeds over wat hij zelf gezien heeft, het betreft nooit alleen maar de locatie op zich. Er zit wat dat betreft iets paradoxaals in zijn gedichten: het incidentele van tijd en ruimte wordt beeld van een eeuwigheidservaring. Hij kiest de eeuwige beelden van wolken, weiden, wind en niet te vergeten zon met hier en daar een huis of een weg en soms ook een haven of wat schepen. Het landschap van Postma is niet wat het lijkt. Het zijn niet Piaam of Schraard of Allingawier en Kornwerd, hoe vaak hij daar ook over schrijft. Wat op het oog het Friese weideland leek, blijkt bij nadere beschouwing het beeld van een innerlijke beleving. In die weilanden manifesteert zich het leven, het leven als levenskracht. Natuur is voor Postma de draagster van licht en leven. Via de natuur is het landschap voor hem een kracht die hem opneemt in een bezield verband buiten tijd en ruimte. De sensatie één te zijn met heel de wereld is heel krachtig. Soms gebeurt het bij koel en helder weer in een ogenblik van heldere bewustheid, vaker is het in overrompelende beleving als natuur in bloei staat. Menselijk ervaren wordt begrepen als volkomen passief. Wij nemen aan wat de godheid, de vormer, voor ons heeft neergezet. In het gedicht Lang haw ik nei it arbeidershûs sjoen uit 1940 spreekt een venster en identificeert het zich met het weiland dat het ziet. De beschouwer valt op zijn beurt weer samen met dat venster. Zien is zijn. Iets dergelijks lijkt er aan de hand in het gedicht Op sokken dei – de wyn is koel en heech uit 1930.

Lees verder De dichter Postma en it lânskip