S 14, Om maaie hinne (1900)

S 14, Om maaie hinne (1900)

De himmel blau, de sinne klear,
Wyt‑en‑gielbûnt de âlde finne;
Fan ’t east de middeiswaarme wyn
Strykt oer de flakke greiden hinne.
De skries ropt en heech stiet de ljurk;
It jongfee trapet troch de blommen;
Yn ’t dompich bûthús balte d’ âlde kij,
Hja fiele de mailoft kommen.
Boerinne tôget mei de faam
It bêdguod út, en yn ’e sinne:
It wierret hjoed sa wûnderskoan,
No himmelje wat hja kinne.
De bern ha skieppeblommen socht
En woll’ dêr in krânse fan riuwe;
Ien boartet mei stâlen fan hynsteblom,
Dy’t kroljend op ’t wetter driuwe.
De skuorre is leech; troch d’ iepen doar
Flean rêd de sweltsjes nei boppen;
It spinreach toutert, yn golle‑stee
Steane de keallen te roppen.
It jonge foarjier is yn ’t Fryske gea!
Do hearst’ it al binnensmuorre,
Yn kowerop en fûgelsang
En ’t winesûzjen troch de lege skuorre.
De dichter lit hjir gjin ik’ sels sprekke, mar makket dy ’ik’ ta in ûnderdiel fan it taferiel en neamt him ’do’.
It taferiel wurdt mei troch de notiid as ivich en ûnfergonklik presintearre. De tiid falt wei. It is in lokkich taferiel. Dat is it ek om syn fleurige toan.
HjBertepleats te Koarnwert (foto makke yn 1982)ir sitte eigen berne-oantinkens yn. Yn ien fan syn oantekenskriften Psychologie skriuwt Postma fuort nei 1900: “De sterkste indrukken van genot uit de jeugd geven, als men er aan herinnerd wordt, aanleiding tot de schoonheidsaandoeningen van rijperen leeftijd (de atmosfeer door een raampje van Israels – vroeger gezicht door raampje). Misschien is niet eens een sterke indruk van genot noodig, als men aan een oude indruk herinnerd wordt. Omgekeerd kan zulk een sterke indruk weer in ’t geheugen gebracht, willekeurig, aanleiding geven tot aandoeningen, waarin men neiging heeft tot het maken van poëzie (het eerste bouwen, fluiten door schuur, met gereedschapsbak op zolder). Een aesthetische indruk wordt dus wel gewekt door het aanschouwen van iets, wat herinnert aan iets dat vroeger de primitieve bouwtrieb en dergelijke wakker maakte. De eerste was van zuiver genot; de tweede is met melancholie vermengd (door ‘t missen van het andere, vroegere); toch is het niet zeker of het tweede nog niet meer genot aanbiedt summa-summarum (weiland in mei de vroegere herinnerend).” Sa kinne wy ek sizze dat de boerinne hjir de eigen mem wol wêze sil.
It binne hiel gewoane ûnderdielen fan in maitiidstaferiel, teminsten noch yn 1900. Der is each foar it neatichste en lytste, foar stofkes sels. Soks neamde Postma letter yn it gedicht ”Ald” (SF 252) karakteristyk foar syn wurk: ”Poëzij net mear wat heechs en aparts, mar frij en nei it neatichste útgeande!”

Postma hat yn it begjin fan syn dichterskip wraksele om fan sokke hiele konkrete detaillearre oantinkens poëzy te meitsjen. It gedicht is fan 1900, mar pas yn 1902 waard it publisearre en yn de tuskentiid wie it gâns feroare. Yn it âldste hânskrift hjit it ”Op ‘t Hiem”. It lettere ‘’Om maaie hinne” begjint mei in evokative natoerbeskriuwing en giet dan oer yn in suggestyf taferieltsje (”Boerinne tôget mei de faam”), krekt sa’t wy dat by Postma wend binne. Mar dy natoerlike beskriuwing mist yn de âldste redaksje en it taferieltsje is dan wol wat al te prozaysk: “De bern boartsje mei it âlde guod/ Dat mem foar it ljocht niis helle,/ In âld skildrij út ’e kelder komd/ Yn in ebbenhouten jelle.” Wylst “Om maaie hinne” in trefseker byld jout fan ferwûndere maitiidsgefoel, is “Op ‘t Hiem“ in opneamen fan oars net as de feitlike herinneringen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *