S402, Ut ‘Rommelsouder’ (1913)

S402, Ut ‘Rommelsouder’ (1913)
 
’t Wie frijwat yn ’e hjerst al op,
It blêdeguod skronf’le op it paad;
De appels wien’ al fan ’e beam
En mei de beanen hien’ w’ it drok.
It spinreach glom op ’t stoppellân,
De oksen balten fan ’e kamp,
It wie sa stil, men hearde ’t lûd
Noch út ’e fierste kriten wei.
De weinen ratt’len oer ’e reed
En droege moude stode omheech.
 
Ik ried mei ’t lêste foer nei hûs,
Der leinen noch de feinten op,
En praten sacht as men wol docht
As wer in simmer giet te rêst.
Dochs heard’ ik ’t wol; ’k ried sunich troch,
Ik hie dy deis net rjucht myn moed:
It fjild, dat wie sa leech en dea,
En om myn wurge beest begrutte ’t my.
 
Wy kamen dêrmei op ’e dyk,
Blank as in spegel lei de see!
Sa mennich kear hie ik him sjoen
Mar nea sa wûndermoai as doe,
Sa glêd as sulver, blau en blier,
Sa as de himmel djip en fier.
 
En in inkeld seil blonk as in kob,
Dy’t sunich weiwaard oer ’e waard,
En oars wie alles stil en dea,
De floed, dy sliepte as it gea.
En ek de feinten waarden stom
As gûn it swijen libben om.
 
Dit – net earder as yn de lêste Samle fersen publisearre – gedicht hat in opfallende oerienkomst mei Mei de auto nei de trein (SF 166; 1927), dat makke is yn it witten dat de mem gau stjerre soe. Sels de titel fan dat gedicht komt yn in oar ljocht te stean as men de ferbining mei dit fers ienkear lein hat. It bewust nij-saaklike dat dêr yn neifolging fan Marnix Gijsen yn sit, liket in pendant te wêzen fan de wein mei beanestrie dêr’t de dichter in lytse fjirtich jier earder mei fan Sottrum nei de Lytse pleats ried. Ik tink dat dit makke is op de tiid doe’t Postma út Amsterdam thúskommen wie omdat syn heit stoarn wie. Dat hie op 10 july 1891 west.
Dy opfallende oerienkomst, dy’t fierder yn it wurk net foarkomt, is de tekening fan it lânskip as stil en dea. En wylst dêr fan de basaltblokken sein wurdt dat se libje, wurdt dat hjir sein fan it swijen. Dêr hjit it boppedat: ’rju dingen joegen my soarch’ en hjir is it: ’ik hie dy deis net rjucht myn moed.’ It liket my dêrmei dúdlik dat yn beide gedichten de dea hearsket.
Postma hat yn it begjin inkeld wol fersen dêr’t de ’ik’ of de ‘do’ ien is yn wa’t er him ferpleatst. Sa’n gedicht is Yn ’e Werkmanstraat. Dêr komme in pear rigels yn foar dy’t op guodden út dit gedicht lykje:
 
Of ast de stille jûns mei ’t lêste foer
Nei hûs ta rydst;  – de jonge leit er op  –
It rydt sa noflik; fleurich sjongt in faam
Op ’t bjinhout: do tinkst oan dyn pop.
 
It soe wêze kinne, dat de feinten út dit gedicht, de ’do’ út Yn ’e Werkmanstraat en de lytsfeint binne. Mar by dit gedicht is net rjocht yn te sjen dat de ’ik’ hjir in oar as de dichter sels is. Dêrfoar klopje de bysûnderheden tefolle en binne se ek te anekdoatysk. Der sil in reis beskreaun wêze fan boulân by Sottrum wei nei hûs ta. Dêr lei boulân dat by de pleats brûkt waard en allinnich dêre kin men fan de wei ôf de see sjen, oars leit dy achter de seedyk. Oksen sille der weide hawwe op nei Wûns, dêr’t de Koarnwerter kant út in tille wie dy’t Oksefinnetille hjitte (deselde tille dêr’t de Tilstra’s nei neamd binne; sjoch Te Wûns). De kamp soe wolris slaan kinne op de pleats dy’t Boeienkamp hjit, achter Sottrum út nei Ingwier.

De titel fan it gedicht, dy’t oernommen is út it hânskrift fan de dichter, liket derop te wizen dat der in gedicht Rommelsouder west hat, dêr’t dit dan in part fan is. Sjoen it wat prozayske karakter sa’t de wjerfarrens beskreaun binne, soe it wol wêze kinne dat Rommelsouder fan foar 1913 is, mooglik sels noch wol út de studintetiid. Mar yn alle gefallen fan foar 1903, doe’t de dichter in better foarmbehearsking fûn hie (cf. Samle fersen (2005) 566). 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *