Categorie archief: Gedicht voor gedicht

Dizze rubryk is bedoeld om alle kommentaar op it wurk fan Postma by elkoar te bringen dat slacht op ôfsûnderlike gedichten. De gedichten krije dêrta elk in nûmer, sadat by elkoar komt wat by elkoar heart. Dat nûmer bestiet út in kombinaasje fan de letter S mei it bledsidenûmer fan it gedicht yn de edysje-2005 fan de Samle fersen. Guon gedichten beslane mear siden. Dan wurdt it sifer fan de bledside nommen dêr’t it gedicht begjint. Inkeld stiet der mear as ien gedicht op ien side. It nûmer wurdt dan oanfolle mei it folchnûmer op dy bledside. Sa wurdt ‘Al grutter it tal fan har dy’t ús ferlieten’ dus S243, 3. Wol men it gedicht sels oanhelje, dan graach by de earste rigel en dus net by de titel. Wol men ferwize nei in oar gedicht, dan graach ek mei opjefte fan nûmer en earste rigel. Ynstjoeringen kinne komplete ynterpretaasjes wêze, mar ek taljochtingen of fragen by in wurd of in rigel, of reaksjes op bydragen fan oaren oan dizze rubryk. Se kinne stjoerd wurde nei Philippus Breuker. Der wurdt fersocht de bydragen sa yn te stjoeren dat se sûnder redaksjonele bewurking pleatst wurde kinne. Dus graach sûnder ferminging mei oare saken en mei de namme fan de skriuwer.

S402, Ut ‘Rommelsouder’ (1913)

S402, Ut ‘Rommelsouder’ (1913)
 
’t Wie frijwat yn ’e hjerst al op,
It blêdeguod skronf’le op it paad;
De appels wien’ al fan ’e beam
En mei de beanen hien’ w’ it drok.
It spinreach glom op ’t stoppellân,
De oksen balten fan ’e kamp,
It wie sa stil, men hearde ’t lûd
Noch út ’e fierste kriten wei.
De weinen ratt’len oer ’e reed
En droege moude stode omheech.
 
Ik ried mei ’t lêste foer nei hûs,
Der leinen noch de feinten op,
En praten sacht as men wol docht
As wer in simmer giet te rêst.
Dochs heard’ ik ’t wol; ’k ried sunich troch,
Ik hie dy deis net rjucht myn moed:
It fjild, dat wie sa leech en dea,
En om myn wurge beest begrutte ’t my.
 
Wy kamen dêrmei op ’e dyk,
Blank as in spegel lei de see!
Sa mennich kear hie ik him sjoen
Mar nea sa wûndermoai as doe,
Sa glêd as sulver, blau en blier,
Sa as de himmel djip en fier.
 
En in inkeld seil blonk as in kob,
Dy’t sunich weiwaard oer ’e waard,
En oars wie alles stil en dea,
De floed, dy sliepte as it gea.
En ek de feinten waarden stom
As gûn it swijen libben om.
 
Dit – net earder as yn de lêste Samle fersen publisearre – gedicht hat in opfallende oerienkomst mei Mei de auto nei de trein (SF 166; 1927), dat makke is yn it witten dat de mem gau stjerre soe. Sels de titel fan dat gedicht komt yn in oar ljocht te stean as men de ferbining mei dit fers ienkear lein hat. It bewust nij-saaklike dat dêr yn neifolging fan Marnix Gijsen yn sit, liket in pendant te wêzen fan de wein mei beanestrie dêr’t de dichter in lytse fjirtich jier earder mei fan Sottrum nei de Lytse pleats ried. Ik tink dat dit makke is op de tiid doe’t Postma út Amsterdam thúskommen wie omdat syn heit stoarn wie. Dat hie op 10 july 1891 west.
Dy opfallende oerienkomst, dy’t fierder yn it wurk net foarkomt, is de tekening fan it lânskip as stil en dea. En wylst dêr fan de basaltblokken sein wurdt dat se libje, wurdt dat hjir sein fan it swijen. Dêr hjit it boppedat: ’rju dingen joegen my soarch’ en hjir is it: ’ik hie dy deis net rjucht myn moed.’ It liket my dêrmei dúdlik dat yn beide gedichten de dea hearsket.
Postma hat yn it begjin inkeld wol fersen dêr’t de ’ik’ of de ‘do’ ien is yn wa’t er him ferpleatst. Sa’n gedicht is Yn ’e Werkmanstraat. Dêr komme in pear rigels yn foar dy’t op guodden út dit gedicht lykje:
 
Of ast de stille jûns mei ’t lêste foer
Nei hûs ta rydst;  – de jonge leit er op  –
It rydt sa noflik; fleurich sjongt in faam
Op ’t bjinhout: do tinkst oan dyn pop.
 
It soe wêze kinne, dat de feinten út dit gedicht, de ’do’ út Yn ’e Werkmanstraat en de lytsfeint binne. Mar by dit gedicht is net rjocht yn te sjen dat de ’ik’ hjir in oar as de dichter sels is. Dêrfoar klopje de bysûnderheden tefolle en binne se ek te anekdoatysk. Der sil in reis beskreaun wêze fan boulân by Sottrum wei nei hûs ta. Dêr lei boulân dat by de pleats brûkt waard en allinnich dêre kin men fan de wei ôf de see sjen, oars leit dy achter de seedyk. Oksen sille der weide hawwe op nei Wûns, dêr’t de Koarnwerter kant út in tille wie dy’t Oksefinnetille hjitte (deselde tille dêr’t de Tilstra’s nei neamd binne; sjoch Te Wûns). De kamp soe wolris slaan kinne op de pleats dy’t Boeienkamp hjit, achter Sottrum út nei Ingwier.

De titel fan it gedicht, dy’t oernommen is út it hânskrift fan de dichter, liket derop te wizen dat der in gedicht Rommelsouder west hat, dêr’t dit dan in part fan is. Sjoen it wat prozayske karakter sa’t de wjerfarrens beskreaun binne, soe it wol wêze kinne dat Rommelsouder fan foar 1913 is, mooglik sels noch wol út de studintetiid. Mar yn alle gefallen fan foar 1903, doe’t de dichter in better foarmbehearsking fûn hie (cf. Samle fersen (2005) 566). 

S399, As Fryslân in yndustrylân wurdt (1962)

S399, As Fryslân in yndustrylân wurdt (1962)
 
Fryslân, sizze hja, sil ek in yndustrylân wurde moatte.
Wêr bliuw ik dan mei dat ‘agrarysk’ fersespul,
Mei dy weagjende miede en dy baltende kij,
En dy swietrook fan wylde balsem en wite klaver?
 
By my gjin al mar klopjen en winteljen.
Op syn heechst it fallen fan in heiblok wêr Evert syn kistwurk
   hat,
Op syn heechst in mean‑ of terskmasine;
En sa’n ien as Sipke hat syn wurk op in fabryk fûn.
 
Miskien soe dy ‘rekreaasje’ fan har dy minsken noch wat 
   tichter by my bringe kinne:
Hja nimme har wei troch de ljochte lânen en sjogge de
   pleatsen mei de skuttende hôven en de bûnte kij;
De lûden en roken binne harres, dy nimme hja mei.
En it soe wêze kinne dat hja op de klaai eat fan myn âlde
   terpbuorrens te sjen krigen.
 
Mar dy rekreaasje giet meast út nei see en loft!
Dy see hat my ek fêsthâlden, myn gedichten sprekke dêr fan,
Fan skippen en weagen, fan wyn en tij;
En oan de kimen de dream fan in ljochte ûneindichheid!
 
It gedicht is wer in besinnen op de wearde fan syn poëzy. It motyf fan dit gedicht is itselde as dat yn In nije Tiid (SF 392; 1960), mar wylst it dêr hjit: ’It moat in oaren ien wêze as ik, dy’t fan sa’n libben fabryk sjonge kin’, sjocht de dichter hjir dochs wol takomst foar syn poëzy. Dat hie er ek al yn Op in ljochte dei yn septimber (SF 387; 1958), dêr’t er him yn ferwart tsjin wat ien ris sein hat: ’Dat boerespul dêr hawwe wy al genôch fan.’ Dêr tinkt er oan Friezen om utens, dy’t it lok fan har jeugd yn syn gedichten belibje kinne, hjir oan rekreanten, dy’t genietsje fan see en lân.
Alhiel sûnder yndustriële eleminten is syn wurk oars net, seit er. Mar wat er neamd hat, is dochs wat oars as yndustry. Hy is him bewust dat dy bûten syn fielen bliuwt. Yn Liet fan in lyts boarger (SF 174; 1928) skriuwt er dat ek al, dat er net de barns fan galvanisearre izer besjonge kin, sa’t de Flaamske dichter Verhaeren dat docht. Yn dat gedicht stelt er syn hope op de deaden!  

It ’ek’ út de earste rigel kin yn sitte dat de histoarikus Postma mear as ien kear skreaun hat dat Fryslân in boerelân is, sûnder yndustry of folle hannel. Sipke is Sipke Douwes de Boer, dy’t by Natoer en kultuer al neamd is. 

S325, Ta de ’Verzamelde Gedichten’ fan Jac. van Hattum (1954)

S325, Ta de ’Verzamelde Gedichten’ fan Jac. van Hattum (1954)
 
In Fryske dichter sa as Slauerhoff
En ek wol neist oan wat der Fryslân hjit;
Oan Wommels dat syn jeugd en deaden hat
En dêr’t de bolle Meinte as oerfaar stiet.
 
De taal is net wat Wommels’ sprake wie,
Mar kaam him oan fan grutter libbens stee;
– Mar ik bin net dy’t dêrfan ’t kweade sprekt,
Troch it boerelaach foar ’t âlde wêzen ree.
 
‘In minsklik dichter’ waard der fan him sein,
Net opbrocht ta te hege steat,
In iepen minske sûnder skerm en skyld;
En is dat net fan ’t Fryske wêzen eat?
 
Sa wol myn miich en goede arbeidsmaat,
Al is de wei dan oars ferrûn;
Mei selde jonge noft oan ’t poppespul
En letter ’t grutte boartsjen dat de siele wûn.
 
 

Sa’t Postma mear as ien gedicht op de gelikenis tusken him en Brolsma of tusken him en Slauerhoff skreaun hat, sa docht er dat ek op Van Hattum en ek hjir wer, lykas by Slauerhoff mei in ferwizing nei har beider Frysk wêzen. Dat wurdt hjir keppele oan it opgroeien yn Fryslân, it begroeven lizzen dêr fan syn neisten en de niget oan de Greidhoeke mei syn fee. En ek hjir wurde persoanliker oerienkomsten neamd. It minsklike fan syn poëzy (sa hie Witsen Elias it yn Frysk en Frij fan 30 septimber 1954 sein) en – bewust kwetsber him opstellend, de died by it wurd foegjend as er seit: sûnder skerm en skyld – ek it boartsjen mei poppen doe’t se bern wienen.

S323, Natoer en kultuer (1954)

S323, Natoer en kultuer (1954)
 
Ien mei de Fryske greide bin ik en neat haw ik ynliker leaf
   hân as dy.
In paad yn ’e finne, dêr’t oan wjerskanten de klaver opbollet –
Kinsto it litte der in hânfol ôf te skuorren? –
It leech fan it miedlân, dêr’t de raaien dy oer de knibbels rikke!
Ik bin gjin stedman, dat ik by droechte fan it moaie waar roppe kin,
Mar net ien sil it sa oangean as al it goede op jin takomt.
Sa hat net in Marsman it Hollânske leechlân beminne kind,
Dêrfoar moat ik nei de bijen fan Emily Dickinson ta,
Of ik moat Keats ha, as er op in opstap springt om de floed
   fan it lân te sjen.
 
Kultuer is tsjinwurdich in magysk eat dat de sielen behearsket;
Dr. Van der Wielen en frou Faber‑Hornstra binne dêrfoar
   oer in Rie steld.
Wy wisten it net, mar ús earste kultuer sil west hawwe de
    printen fan Kristens reize en fan Dútske romantyk;
En it lêzen fan Negerhut en Goudland en fan Edelhart en
    Vrijkogel
En in inkeld feuilletonstik mei dy frjemde nammen.
(Wie der net wat as ‘teestove’ by?)
En no haw ik 50 jier en langer oan it dichtsjen west,
In sirkel haw ik lutsen om de Koarnwerter toer hinne,
En wat der binnen lei fan it âlde Wildenge haw ik ôfrûn en
   belibbe.
En it soe wêze kinne dat ik dêr mei ek eat fan kultuer
   opbrocht hie.
Haw ik net fan in man heard, fier útstekkend boppe
   de mannichte,
En naam er net moarns earst yn ’e hannen de dichten fan
   Obe Postma?
 
It gedicht is te lêzen as in ferdigening fan eigen poëzy en de wearden dy’t foar de dichter betsjutting hienen. It past by it selsreflektearjend karakter fan syn poëzy, dat sterk wurdt yn de jierren fyftich.
Hy ferliket him mei oare en grutte dichters en fielt him net de mindere. It bringt jin in oar gedicht fan in jier earder yn it sin, dêr’t er yn skriuwt dat Rilke him neat hoegde te learen.  
 
Rilke hat earne foar in jonge dichter sein:
‘Hawwe Jo net (om te dichtsjen) jimmer Jo bernetiid,
Dy kostlike, keninklike rykdom, dat skathús fan oantinkens?’
Ik wie sokken rie net brek; ik wist oars wol
Fan dykhúskes en arbeidershuzen, fan hiem en skuthûn,
Fan in boat oan ’e wâl, dat op weachslach fergiet.
O dy krotten, dy’t it libben hienen en dêr’t de wrâld iepen lei!
            Ut: Krotten (diel fan: As men âld wurdt) SF 318; 1953)
 
En mear gedichten mei deselde ferdigenjende hâlding foar eigen poëzy oer binne te neamen, hiel wat yn de bondel Fan wjerklank en besinnen (1957), mar earder ûntbrekke se ek net.  
Syn magy, seit er, is wat oars as de magy dy’t tsjintwurdich sa by kultuer yn ’e moade is. Hy sil tinke oan it propagearjen fan de magy fan skriftleaze folken, dy’t nei de Twadde Wrâldoarloch de Westuropeeske kultuer in skoft ta foarbyld steld waard. Hy neamt trije dingen dêr’t er yn ferskilt. .
Dat is earst de natoer. Hy begjint ferrassend: dat is dochs apart, in dichter dy’t him ien fielt mei de greide en neat leaver hân hat as dat, tinkt de lêzer? Dan is der dochs wol wat oars of hegers? In selde, tige karakteristyk begjin fan ien dy’t him sabeare lyts makket, hat ek ’Fan God en heitelân hat Brolsma, like min as de dichter Obe Postma, nea net folle skreaun’ (SF 320, ek fan 1954; Tamminga hie it skreaun).
Mar fuort wurdt dúdlik makke dat it net de minsten wienen dy’t ek troch de natoer besiele waarden. Marsman mei syn ’traag door oneindig laagland’ moat it sa field hawwe (al kin it sa djip net west hawwe), Emily Dickinson mei har klaver en bijen die it en Keats mei syn sprong op in hikke om de floed fan it lân te sjen ek (by him de wyn troch it nôt en by Postma it rinnen troch de raaien yn it miedlân). Keats (sûnder him by namme te neamen), Rilke en Verweij hellet er yn itselde ferbân ek oan yn Is it wol grut? Is it djip weikomd? (SF 310; 1951). It antwurd is: It is net grutter as Fryslân, en dat wurdt dan lyksteld mei it ivige fan de natoer. De anekdoate oer Keats hie er lêzen yn 1918 yn de biografy fan S. Colvin. Yn Keats fûn er wat er neamt de ivichheid fan it eagenblik.
En as it dan om kultuer gean moat, dan is twad de skiednis fan wat om jin hinne is, it bertedoarp en it gebiet dêr’t it yn de Midsieuwen diel fan útmakke, miskyn wol mear kultuer as dy magy dêr’t tsjintwurdich sa fan beard wurdt (deselde gedachte ek yn Gers helje; SF 306; 1953).
En it tredde punt is it idee as soe kultuer skepen of befoardere wurde kinne mei it ynstellen fan in Ried. Dat rêde dr. Van der Wielen en frou Faber-Hornstra net. Al ier binne der fersen tsjin de sosjalisten dy’t it sa goed witte, letter ek tsjin de nasjonaalsosjalisten of it mastersfolk dat neat fan Saskia begrypt dy’t Rembrandt hawwe wol, en altyd stelt er dêr de ferwûndering om simpele dingen of it ienfâldich bestean fan in libben yn frijheid foaroer.
Besiele wurden en belibjen troch datsoarte dingen binne de dichter sûnder sokke kultuer en sa’n Ried al bard doe’t er as bern printen beseach en boeken lies, en syn libben lang hat er besiele west fan it meitsjen fan poëzy en histoaryske stúdzjes oer de wrâld dêr’t er as bern yn libbe hie.
Miskyn hat it net om ’e nocht west. Ien as ds. G.A. Wumkes koe der teminsten net sûnder, want dy is it dy’t er bedoelt. Wumkes wurdt in pear jier letter nochris yn stelling brocht (Op in ljochte dei yn septimber; SF 387; 1958). Postma ferwart him dêr tsjin wat ien ris sein hat, nammentlik: ’Dat boerespul dêr hawwe wy al genôch fan.’ 

Lykas mei Dickinson en Keats hellet er in tsjûge derby dat hy sels it net allinnich is dy’t der sa oer tinkt. Mar oars as by har neamt er hjir gjin namme. It giet om de gruttens en dy komt better út as er it hat oer in man, ’fier útstekkend boppe de mannichte.’ Ek sok omskriuwend oantsjutten docht Postma graach as it lykas hjir om belangrike saken giet. Sa doelt er op Rembrandt as er yn Peaskemoandei (SF169; 1927) skriuwt: ’as hy dy’t ik net neame sil.’ 

S257, Dichters (1939)

S257, Dichters (1939)
 
In ‘drapa’ op âld Yslâns folk hie ’r dicht:
De man trije-pinning wie ferearings plicht;
Dat waard in weldich swiere mantelspanje!
 – En hoe hie Wûnser Knillis ’t baitsje ticht?
 
In sarkastysk gedicht, sa’t puntdichten wol binne. Salverda dichte ek foar it folk, it Fryske, lykas dy Yslânske dichter foar sines, mar hý krige der amper eare fan en wie mar skurf yn ’e klean. 
It gedicht is ien fan trije. De beide oaren, ek puntdichten, geane ek oer folksdichters. Se binne te lêzen as in ferdigening fan in dichterskip dat droegen wurdt troch in folk en ymplisyt dus as in reserve hâlding foar in estetysk dichterskip.
Dit op Salverda lit de oare kant sjen, dat fan de miskende dichter,  net troch it folk wurdearre.  It is Postma syn eigen problematyk. Wat earder dat jier hie er Troch it folk hinne (SF 250; 1939) publisearre mei de rigels:
 
Ik rin troch de stêd as in ûnbekende.
Hja sizze net, sjoch dêr is de dichter fan it Fryske lân of soks eat;
En, dienen hja it al, ik soe dochs by har in ûnskuldich pielder bliuwe.
Ommers, jimm’ witte, it is mei it Frysk wat oars as mei in echte taal;

Sa kin ik my ûnbehindere yn it folk bejaan. 

S220, Oantinken oan T.H.R. (1935)

S220, Oantinken oan T.H.R. (1935)
 
Ferreizge is de freon, waam mear as immen
Oangong it wurk dêr’t ik myn taak yn fûn,
En dy it wêze mocht in djoere jefte
Ta wittenis fan oerheits âlde grûn.
 
Wa libbe yn ’t âlde as hy? Dochs wie er bouwer        
En skepper; yn oar’ ieuwene ring
Hie ’r wol foar master stien by it terp‑útlizzen
En hie beplanne machtige diken’ string.
 
No wien’ him nei de hege, mânske dieders,
Dy’t oan har ie oer ’t lân de wake ha;
En hjoeddei, as de fûle buien raze,
Gean wer de tinzen nei syn wurkjen ta.
 
In In memoriamgedicht foar Tjeerd Herres Rinia (Koarnwert 1855-Peinjum 1935), in neef fan Postma en de heit fan Herre Rinia (1905-1971), dy’t direkteur fan Philips’ Natuurkundich laboratoarium yn Eindhoven west hat. Doe’t ik ris reagearre op it ûntbrekken fan Postma yn in stik oer de kombinaasje fan natuurkundige en dichter fan de hân fan de bekende natuurkundige H.W. Cazemier, antwurde dy ta myn ferrassing dat er wol fan Rinia oer him heard hie en sitearre er út ’e holle de ynhâld fan ir gedicht Rynsk (SF 226; 1936).

Tjeerd Herres wie de man fan it opfallende tinkboerd ta gloarje en eare fan de Rinia’s yn de Koarnwerter tsjerke. Hy hat syn jeugdjierren yn it doarpke beskreaun. Tineke Steenmeijer-Wielenga hat der alris oer skreaun yn Wjerklank.  

S217, Juster (1935)

S217, Juster (1935)
 
’t Wie juster, sa’t de greve skôge it wurk:
De kling, dy’t húsman houde ta in wier
Foar fee en folts, har feilich honk;
Nòch flakke goaen’ wûnd’re sier.
 
’t Wie juster; effen kriemd hat sûnt
De himmelas. Wy komm’ te ried:
Wie ’t mânsker net as piramidebou
Foar kening‑god? Us heitene died!
 
Is it noch juster? D’ oere rint          
En stadich wint de see. Fersinkt it lân?
Draach oan it hoar, lis fêst mei iik.
En slút de gouden bân!
 
Sa wrotte oerbestean oan terp en dyk
As barren fan natoer.  – Mar oare stûn,
Oftakke en ferslein d’ âldieuske krêft
En hie gjin hâld; sa is fergûn?
 
Postma wie ûnder de yndruk fan de prestaasjes fan it foargeslacht. Hoe tichteby binne dy noch. It is noch mar even lyn. En dochs is der wat feroare en ferbrutsen. De lêste rigels slane op it oanlizzen fan de Ofslútdyk. Dêrmei is de see betwongen en natoer oerwûn. Oan in lange skiednis fan mânske wurken is in ein kommen, mar mear noch tink: it oerbestean fan de húsman hat in ein nommen. De see is it byld foar de oerkrêft (sjoch by it gedicht fan dy namme).

De ferliking mei de piramidebou makket Postma ek yn Oan dy’t my leze sille yn letter tiid (SF 254; 1939). 

S189, Dichters binne sjenners? (1928)

S189, Dichters binne sjenners? (1928)
 
It moast no wêze  – ik bin sa âld  –
Dat ik it wêzen fan ’e dingen iepen lizze koe;
Dat ik út ’e bylden wei  – sa as hja dat sizze  –
Komd wie ta de djipste krêft.
 
Mar, o wat ik fiel is net as de boarst’rige skors
En it sêfte moas fan ’e stammen;
Wat ik rûk is net as de rauwe rook fan it gers;
Wat ik sjoch is it bûthúsfinsterke
Troch it earste grien fan ’e flearebeam;
De rûning fan ’e pôle,
En de arbeider dy’t troch de fuorgen trapet
By de bou‑ikkers lâns;
En it sêfte gerimpel fan it wetter.
 
Soms ek sjoch ik de fâlden op it gesicht fan it âld minske  
Dêr’t de jierren yn fêstlein binne, foarby mar net fergûn,
Libben yn it goede ljocht;
Of it antlit fan de jonkheid, dy’t wachtet,
Blank en iepen,
Mei de sinnen, dy’t alles nimme sille.
It begryp dichter-sjenner is al klassyk (poeta vates) en wie yn de tiid fan de Romantyk algemien. Hy kiest it hjir om te boartsjen mei de tsjinstelling tusken idee, begryp of byld, dy’t dan ta de kearn hjite te kommen, en it sintúchlike, dat sa oerflakkich liket. Dat docht er wol faker, bygelyks ek yn De idee fan Koarnwert (SF 308; 1951). It binne wer hiele elemintêre yndrukken dy’t er neamt, sa gewoan dat ien dy’t se ûndergiet, it riedselachtich fynt hoe’t se sa’n yndruk meitsje kinne. It binne de wjerfarrens dy’t Gustafsson it meast ûnpersoanlike neamd hat fan wat wy besitte. In tuskenfoarm, like ynkringend, mar in ferbining tusken de beide wrâlden, binne de beide lêste bylden, de iene yn it goede ljocht, de oare blank en iepen. By dat fan it goede ljocht komt der dan noch it elemint fan de leafde foar de mem by. 
Se binne fan itselde soarte as dy’t Karel van de Woestijne yn syn ferhaal De boer die sterft in boer gewaarwurde lit dy’t op syn stjerbêd leit. Postma hie it lêzen yn 1915 en ferklearre letter dat it ta it moaiste hearde wat er koe. Hy sil dat ferhaal yn ’e holle hân hawwe doe’t er dit gedicht skreau. Ik helje ta bewiis mar in stikje oan en ûnderstreekje oerienkomsten:
 

Maar ’t is vooral uw land dat gij gezien hebt, den Zondag. Het lag rond en hoog, maar dat is goed voor den afloop van ’t water. Ter vroege lente ziet gij de aarde nog tusschen de sprietjes van ’t graan; maar te Meie komt er, slap, het aar al in en gij zijt voldaan. ’t Kool-zaad bloeit dan, en het is zoo geel dat het uwe oogen zeer doet; en in den nacht zijn de fruit-boomen nog witter dan in den dag, met al hunne bloemen. Maar het is triestig als gij den kop van de aard-appels zwart-gebrand ziet van den vorst, in dat seizoen; maar het is nog vroeg in het seizoen, en zij kunnen nog weer in nieuwe scheuten uitloopen … Als dan de zomer komt, dan is ’t weer wat anders dat gij zijt. Den Zondag-ochtend wandelt gij tusschen de koren-stukken. Gij ziet dat de rogge geel is en als een pisse; maar de tarwe is, een beetje later, rood gelijk bier. ´t Groen van de klaver is zeer groen, maar de dikke bellen zijn al zoo schoon als rooskens. De aard-appels staan ook in bloem, wit of gelijk de malven die in natte hoeken groeiën. Op dien tijd ziet gij het water ook, omdat het effen is, en blinkt. Want het is de tijd dat niets zich voor de zon kan wegsteken. Het is de tijd van de zonne-bloemen bij den mest-hoop, en, aan de achterdeur, de dahlia´s zoo groot als kinder-hoofden … (Van de Woestijne, De bestendige aanwezigheid (1927) 137-138) 

S167, Wat de dichter witte moat (1927)

S167, Wat de dichter witte moat (1927)
 
En as it wêze mocht dat er de nachten net koe, dêr’t Rilke
   fan spriek,
En net nêst de frou wie as hja it libben brocht,
Soe it him wat jaan dat er yn syn jonkheid wûnders belibbe hie?
 
Earst it wûnder fan it bouwen.
De bûthúsdoar stiet iepen; de man leit de stiennen opinoar.
Hy bout in muorre. Op ’e muorre komt it stalhout.
Nêst him stiet de ridskipsbak mei it machtich ark.
Sa is wol groeid wat fan alle tiden like!
Dan bout ek de jonge sels;
Yn ’e ierde graaft er hoalen en gongen,
Yn it sân bout er kanalen en sluzen en fan stien tuorren
   en kastielen.
 
Dan it wûnder fan de foldiedigens fan natoer.
It hôf leit bedutsen mei de grutte, reade, swietrokige fruchten,
Dy’t de wyn naam fan de mânske beammen.
O de wille fan it rispjen, wrâlds rykdom lade op de romme
   souder!
Dan de hege weiden, dy’t ta de skuorredoar ynwraggelje;
En de blanke ierdfrucht út ’e fette grûn dold!
 
Soe it him wat jaan dat er opwoechs yn de ôf‑te‑eagjen
   Libbensmienskip fan it doarp?
Dat er it bûthús koe en de skuorre, de tún en de greide?
Dat er op ’e poepestâl wie en mei de ûngetiders yn it haailân?
Dat er de lucht koe fan it hout wêr’t oan ’e dyk it heiblok giet,
Fan it boat by it fûkfandeljen en fan ’e taan yn
 fiskermansefterhús?
Dat er de huzen koe mei stiennen flieren
En de lege swartberikke souders?
 
En, o, as er de nachten net binne, sa binn’ er de dagen       
Mei de leafde fan ’e ljochte himmel
En al ierde’ waarme gloede!
En as de frou er net is dy’t it libben tôge,
Sa is er de mem, dy’t it jimmer jaan sil,
Siele, dy’t slachten omfettet.
 
Postma learde Rilke kennen út in stik fan J.P. Wiersma yn It Heitelân fan 1927. Dit gedicht is der in direkte reaksje op, wol in teken dat er sterk troffen wie. In elemint yn syn sensaasje moat de ûntdekking west hawwe dat syn poëzy folslein foldie oan wat Rilke fan poëzy ferwachte. It gedicht is suver te lezen as in demonstraasje fan besibbens mei Rilke, yn it bysûnder mei wat dy Die Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge in jonge dichter oanrette, om nammentlik syn jeugdjierren te brûken foar it meitsjen fan poëzy. Hy pakt dan ek goed út mei wat it bern dat er wie as wûnders wjerfear. 
Heibaas Evert Bouwens Strandstra (1835-1914) fan Hou en syn wurk komme wol faker foar, sa yn As Fryslân in yndustrylân wurdt (SF 399; 1962) en yn Fêst oan it ferline en it Fryske fielen (SF 404; ca. 1962). Niget oan bouwen blykt ek al út ‘Wat grutte dingen docht de hantwurksman/En fol fan wûnders is it deisk bedriuw’  (Bernetiid; SF 39; 1911).

Krekt yn de jeugdjierren fan Postma is in soad oan dykferbettering en –ferheging dien. Sûnt 1864 subsidiearre de provinsje it ferfangen fan pealwurk troch stiengloaiïngen. Dy stien wienen basaltblokken út België en Dútslân. Der waarden doe noch wol peallen ferfongen, mar gâns minder. Yn 1877 waard de subsydzjeregeling tige ferromme en sa kaam tusken 1877 en 1888 in algehiele dykferbettering ta stân. Der wie in bedrach fan mear as fjouwer miljoen gûne mei muoid.  

S165, It húske (1926)

S165, It húske (1926)
 
It húske haw ik goed yn my opnomd:
Keal sûnder beamte stiet it yn ’e greide,
By de seedyk.
In stek skut it ôf fan it finstik,
Wêr’t in âld hynder
Haffelt yn ’t reidguod.
In keamer hat it hûs en in skuorke;
Bleek‑griis de muorren,
Tarre it skuorke.
In seilbokse wappert oan ’e line,
En de wyn rûst troch de tillegraaftrie.
 
Soene wy stjerre?
Yn it húske libje tûzen bleek‑grize huzen,
Ofbrutsen en fergetten
Mar de trie rûst har namme.
Yn it finstik libje tûzen ôfearte lânen,
En de hynders dy’t it bebieten,
En de hannen dy’t it bedolden,
Sa sil ús lân en ús hûs bestean!
 
Us lân en ús hûs sille bestean, omdat se der west hawwe en wy ús har noch foar de geast helje kinne by it sjen fan samar in húske oan ’e dyk yn ’e greide. En soenen wy dan stjerre? In selde sensaasje jout ek it sjen fan it Arbeidershûs (SF 268; 1940): ’Lang haw ik nei it arbeidershûs sjoen;/ Hat ea in pleats my sa fêst hâlden?/ Oan gjin dyk, oan gjin feart, stiet it midden yn ’e greide.’). Wêr’t dit stiet of stie, wit ik net. Miskyn by Piaam.

Ferlern yn ‘e greide, dat hawwe se mienskiplik. Grif in byld foar de minske sûnder pols of skyld yn it libben steande.