Categorie archief: Beeld en geluid

Der binne hiel wat komponisten dy’t muzyk op lieten fan Postma makke hawwe en der is inkeld ek wolris ien dy’t nei oanlieding fan in rigel in komposysje makke hat. Dêrneist binne der foardrachten fan gedichten, ek fan de dichter sels! It liket ús maklik foar de leafhawwers ta as se in kar dêrút by elkoar fine kinne op dit webstee

Foardracht gedichten troch Aly van der Mark

Aly van der Mark

Yn juny 2007 hat it Obe Postma Selskip in reiske nei Grins makke. Postma hat sa’n 40 jier yn de stêd Grins wenne en yn dy tiid hat er in protte gedichten skreaun oer plakken yn en om de stêd. Tidens dat tige slagge reiske ha ik gedichten fan Postma foarlêzen, dy’t sloegen op dy plakken. De “Fryske” gedichten pasten dêr doe net bij. No’t Jo Smit syn foardracht op it webstee kaam, hat de redaksje my frege om ek in pear gedichten foar te dragen en dy sels te kiezen. Dat binne sân wurden. By myn favoriten is ek ien dat yn Grinslân spilet.

Mei tank oan Sjoerd Osinga fan Drachten, dy’t sa freonlik wie de treflike opname te meitsjen.

Aly van der Mark

 


Mei de auto nei de trein (SF 166)

Foar memme doar stapten wy yn;
Wy wienen net sa moedich, rju dingen joegen ús soarch.
Mar rêstich naam ús sjauffeur de bochten
Fan it doarp-stêdsje en ear’t wy ’t wisten
Wien’ we oan ‘e seedyk.
De motor sette wat oan; hy spûn en snoarke
En soms effen rêchwipte de auto
As in streakjend poeske.
En foarby fleagen de húskes dy’t ik sa goed koe.
En foarby de pleatsen dy’t ik sa goed koe,
Mar no swijend en sûnder bewenners;
En foarby de greiden mei wat donkere winterskiep
En iepenbrutsen bou dêr’t seefûgels saaiden.
Ien mânske kob siet op ‘e reed;
Rotgânzen wienen der net,
Wêr soenen dy no har lieten sjonge?
O hoe deadsk is dat stille fjild, myn freonen hawwe my ferlitten!
Oan ’t ein noch effen boppe de see swaaie de libbene bazaltblokken,
Mar de auto kriemt.
En set ús del foar de trein fan 11 oere 11.


Te Harns (SF 218)

Goethe die in reis nei Italië en Rilke nei Ruslân,
En as in oar minske kamen hja werom.
Ik haw op myn âlde dei nei Harns ta west;
In oar minske koe ik net wurde, mar ik haw stien op it heechste fan ‘e bolwurkstún –
In jonge matroas siet op in bank en twa âlde kapteins kuieren it paadsje lâns.
Djip seach ik del op ‘e skippen yn ‘e stêdsgrêft en de beammen fan ‘e bûtensingel;
Ik rûkte de tarlucht en wol eat fan ‘e see – en alheel deselde bin ik net bleaun.
Ik haw de Noarderhaven sjoen en it Noardies; hoe rom wie it – en hoe âld!
De platanen fan ‘e Foarstrjitte wienen wat beknobbe, mar goed liken gelokkich de nije.

Dit wie de earste stêd, dy’t ik jong kennen haw;
Hjir kamen wy troch as wy mei Ypke nei Easterbierrum rieden,
En by Beitschat moasten wy oan.
De reade liuwen parearje noch by de brêge, mar Tsjerk Hiddes stiet as nije stiennen man oan ‘e havenkant.
Tsjerk Hiddes, Tromp, de Ruyter!
En wêrom hawwe hja de sifers 16 hûndert set op al dy moaie pakhuzen?
De haven leit ljocht en iepen mar op it havenplein hingje de swarte manlju om.
As wy omkeare hearre wy de Ato oer de strjitten razen.
Hollân! de see! de see!

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/GedichtA-02.mp3{/play}


Soene jo stjerre moatte as jo net dichtsjen mochten? (SF 259)

Ik wit net, Master, ik wit it net…
Miskien soe ik it noch wol effen úthâlde, as ik gjin oare krupsje krige.
Ik soe dochs wol jûns wat sitte meie en de âlde bylden foar my oprize litte?
Ik soe dochs wol it jonge ferskinen fêsthâlde meie,
En wêzen en laits wer foar eagen bringe?
Faaks soe ik wol effen perbearje meie hoe’t it klinkt as ik de wurden opsis?

En as ik sa yn tinzen wei de pinne opnaam en in pear rigels opskreau
Om my dan wer te betinken en troch te krassen en wer op ‘e nij wat wurden te siikjen.
Dat soene Jo dochs gjin dichtsjen neame?
En as ik dan sa’n fers makke hie – want och, sa soe it neamd wurde kinne –
En ik liet it mar yn it skrift stean dat gjinien it witte koe, Dan soe it ommers gjin dichtsjen hjitte;
En ik soe net dichtsje meie, en dochs in libben man wêze!

Mar sa’n fers wol nei de minsken ta,
Mei syn glâns, mei syn libben, mei syn sjongers-en-dûnsers-aard;
It wol mei yn ‘e rige yn blomsierde parken,
En effen in glim jaan yn donkere keamerromt’,
En soms wol it skrieme om droef ferlitten;
En as dat net mei…
– Mar it wie ommers mar sa’n frage!

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/GedichtA-03.mp3{/play}


Arbeidershûs (1940, SF 268)

Lang haw ik nei it arbeidershûs sjoen;
Hat ea in pleats my sa fêst hâlden?
Oan gjin dyk, oan gjin feart, stiet it midden yn ‘e greide.
It sil in dûbeld hûs wêze, mei de skoarstien yn it midden foar beide keamers.
(Ik haw heard dat der in lyts bûthúske efter is.)
De muorren binne wyt, it dak is read, sa as dy âlde huzen wol binne.
Eigentlik hat it neat besûnders; wêrom haw ik der sa lang nei sjen moatten?

Kin it wêze dat it keamersfinster seit:
‘Ik sjoch de greide; ik bin de greide.
Ik fang it ljocht op, it west-noardwesterske ljocht: beam net, noch blom net;
Fang it op foar keamer en bedskut.
No sjoch ik de weinen mei gers troch de lannen kriemen: foar myn boer, foar syn boer;
Mar earstdeis net oars mear as de frachtauto’s dy’t de grutte wei lâns fleane,
De grutte wei fan de Wearen nei Wûns.’
En myn eagen siikje de Wearstal.

Foarhús en keamer en in lyts bûthúske,
Wyt en read en in skoarstien yn it midden.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/GedichtA-04.mp3{/play}


De boerinne fan Surch (1900, SF 11)

De frou stiet op it boerehiem
Stil by de bûthúsdoar,
Yn sneinse swarte boerinneklean
Mei in bûnte skeldoek foar.

Har earizer blinkt yn ‘e sinne fier
Want it hiem leit heech en frij;
En beammen waachse net te Surch:
De see is te tichtebij.

’t Is sneintemiddei, de bern binn’ fuort
En kuierje oan ‘e seedyk,
De boer leit efkes op it ear:
Foar de frou allinne it ryk.

Dêr stiet hja no stil op it keale hiem
Bi in stokroas en goudsjeblom,
Dy har bern yn in túntsje noch opbrocht ha,
Mar dy haww’ it ek al net rom.

O dat hearlike grutte apelhôf
Alear by har âlders’ hûs,
Mei dy moaie hege abeeljenbeam
En blommen by de rûs.

Hja is no hast al in âld wiif
En hat al grutte bern,
Mar dan wurdt har it moed dochs fol:
Hja mei dy lânsdou hjir net sjen!

‘Dat jo dêr no noch om skrieme kinn’,
Dat is dochs de muoite net wurch,
Jo sa’n flink en warber boerewiif
Myn leave boerinne fan Surch.’

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/GedichtA-05.mp3{/play}


De parrebeam (1902, SF 19)

’t Wie foarjier, de parrebeam bloeide sa swiid,
Yn syn pronk fan wite blommen:
En de sudertwirkes boarten oer ’t gea,
Men fielde de simmer kommen.
It hôf wie fol swietrook en klear wie de loft,
Yn ‘e rûnte dûnse in bernekloft
Om ‘e parrebeam.

Ik tocht oan ús beppe, no lang al wei,
Dy sette de beam út in krútsje,
En gjin mem fersoarge har berntsje sa trou
As beppe, goe-minske, har sprútsje.
En no is har beam fan it hôf de pronk,
Dy moaier sjen wol, moat fier fan honk,
As ús parrebeam.

No boartsje de bernsbern om ‘e âlde beam,
De jonkheid yn gouden wille!
En it libben brûst ta de takken út,
As soe it fan bloeisel tille!
In wûnder sigen rint troch de stamm’
No’t hy it lije foarjier fernaam,
Us parrebeam.

O, it libben komt en it libben giet.
Op simmer sil winter komme!
En ‘e hjerstwyn nimt de blêden wei,
Mar it foarjier set yn blomme!
It hôf wie fol swietrook en klear wie de loft,
Yn ‘e rûnte dûnse de bernekloft
Om ‘e parrebeam.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/GedichtA-06.mp3{/play}


De kuier (1924, SF 177)

Tegearre gongen wy, myn jonge freon en ik,
It paad lâns, dat my leaf wie, troch it blide lân;
My lûkt syn bliere jeugd; wat hat yn my,
Ferbloeid, betard, macht op syn wêzen hân?

Gewillich joech er him no nei myn rêst’ge gong
En hâlde yn, wie ’t dat ik effen stie,
Om oan te tsjutten wêr ik ’t skiene wist
Want hy moast sjen, wat ea myn freugde wie.

Yn djipste pronk lei maitiids griene lân;
Fan fierens balt in ko; de froasken roppe sa;
It foarjier sjongt yn my syn machtich liet,
De blanke wei rint nei ’t ûneindige ta.

En nêst my klinkt de ranke, jonge stim,
Dy’t licht dan sjit foarút en dan wer keart,
En sjongt fan jeugd aloan; de blide sang
Fan wa’t gjin jeft’ as ’t libben sels begeart.

Him kin net wêze ’t foarjierslûd as my
In rop dy’t jonkheid jout oan ’t âld geslacht;
Mar ek foar him is liet en kleur en ljocht,
Al ’t kostlik spul fan maitiids iere pracht.

Sa gean w’ ús ljochte paad. Wa jout, wa nimt?
Oan ’t ein, wy stean en somje en roere net,
Mar haww’ gjin kar. Dan swijsum keare wy;
En yn my klinkt: dy nei is ’t jonge hert!

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/GedichtA-07.mp3{/play}

Foardracht gedicht troch Obe Postma

Yn 1952 ferskynde der yn Milaan in lytse blomlêzing mei Fryske gedichten yn Italiaanske fertaling. It wie Poeti Frisoni, samle troch Giacomo Prampolini, dy’t sokke blomlêzingen ek fan oare talen makke hie. Der waard ek in lûdsopname fan de fersen makke. De noch libjende dichters droegen har eigen fersen foar. Fan Obe Postma waard it fers Ein (SF 223) opnommen en syn foardracht is hjir te hearren.

Mei tank oan Tresoar, dat de oarspronklike opname hat.

 


Ein (SF 223)

Noch in boek mei wat sangen; wat witnisspul
Ut âlde brief beskreaun?
Mear kin ik net wachtsje; de oere giet,
De dream is hast ferdreaun.

Fier oer de bergen it ljocht dat ea
Ut fergûne sinnen blonk;
Troch de beammen in rûzjen fan ivichheid,
Dêr’t al wat wie fersonk.

Ferstoarne geslachten’ wêzens skyn
Stiet bûten tiid en stee.
De weagjende siele naam har op;
Sa jou dy oer oan de see.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/Ein.mp3{/play}

(Klik hjirboppe op de startknop om it fers te hearren)

En jimmer komme de freugden wer (muziek: Pieter Bakker)

Op 9 september 2007 vond in de protestantse kerk van Schraard de première plaats van En jimmer komme de freugden wer. Deze compositie ontleent haar titel aan het gedicht Pinkster (SF 202) van Obe Postma. De uitvoering was in handen van Sebastiaan van Delft orgel en Saartje van Camp cello. Naar aanleiding van deze eerste uitvoering schreef Rudolf Nammensma in de Leeuwarder Courant over een werk ‘waarin door onverbiddelijke orgelaccenten en een klagende cello een melancholieke sfeer werd neergezet, die heel geraffineerd, met klimmende orgelpassages en meer lieflijkheid in het strijkspel, werd omgezet in ontluikend optimisme. Een gang van herfstachtig grijs naar vrolijker pastel. En jimmer komme de freugden.’ In de kerk van Broek bij Joure werd de hier te beluisteren opname gemaakt. De compositie van Bakker was opnieuw te horen op 18 november 2007 in de kerk van Hichtum, en op 2, 3 en 9 mei 2008 tijdens drie pinksterconcerten in respectievelijk de kerk van Schraard, de Grote Kerk van Leeuwarden en de dorpskerk van Beetsterzwaag.

Pieter Bakker

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/Jimmer.mp3{/play}

(klik hierboven om de opname te beluisteren)

 


 

Pinkster (SF 202)

Muzyk: Pieter Bakker

En jimmer komme de freugden wer
As ‘k troch de simmer gean,
Op ‘e rêch de waarme sinne fiel,
En myn freonen om my stean.

Dat binne de raaien oan wegene kant
Dy’t ik glide lit troch de hân;
Dat is de swiete poarperbol
En al it folk fan it lân.

Dat is op it wierke it koatershûs,
De gevel heal begroeid;
It minske dat mei it breidzjen rint,
It bern dat yn ’t hôfke djoeit.

De miggen, de flinters, it fûgellûd
En al de blide skyn;
En swietste rook dy de siele wûn
Ta alle poaren yn.

Foardracht gedichten troch Jo Smit

Jo SmitDer binne hiel wat komponisten dy’t muzyk op lieten fan Postma makke hawwe en der is inkeld ek wolris ien dy’t nei oanlieding fan in rigel in komposysje makke hat. Dêrneist binne der foardrachten fan gedichten, ek fan de dichter sels! It liket ús maklik foar de leafhawwers ta as se in kar dêrút by elkoar fine kinne op dit webstee. Wy begjinne mei foardrachten fan Jo Smit mei pianobegelieding fan foar’t neist Carel Brons. It giet neffens freonlike meidieling fan Willem Beetstra om in opname foar de RON om 1950 hinne. Dat soe dan betsjutte kinne dat er fan 1947 is, doe’t Postma de Gysbert-Japicxpriis krige, of fan 1953, doe’t er 85 waard en tige huldige. De opname is oerlevere as skellakplaatsje. Louis Steeman fûn him op in rommelmerk. Hy hat ús tastimming ta publikaasje jûn.

(Under elk fers stiet in lûdsbalkje wêrmei’t de opname beharke wurde kin)

 


Freonen (SF 222)

Ik bin wat in stil en ienselvich persoan, mar dochs haw ik myn freonen wol.
It kin in kelner op in stasjon wêze of ien dy’t syn wurk op ‘e merk hat,
Of in oarenien, dêr’t ik wol ris in wurd mei wiks’le haw.
Ek binne der waans libben tichter by my west hat;
Ik sjoch har sa daagliks net, mar earne bewarje ik in laits of de druk fan in hân
En soms komme dy my wer tefoaren.
Ek wol ris bewarje ik in wurd. Sa haw ik yn jonge tiid in âldr’e freon hân,
En nei mannich jier brocht myn paad my oan syn hûs en ik neamde myn namme;
‘Myn P…’ hearde ik him doe sizzen, en dy wurden haw ik bewarre.

Der is net safolle foar nedich om freonen te hawwen;
Soms, as ik yn in doarpke oan ‘e seekant kom, binne der lju dy’t laitsje as hja my rinnen sjogge.
Dan tinke hja: dêr is dy rymker, dy’t fan Klaas en Keimpe rime hat
En fan âld Oetske, fan wyldsjitters en fiskerlju;
En hja binne my wol genegen.
En no ek, sa’t ik mar sleauwe dingen sis,
Kinn’ der minsken wêze, dy’t ik meinim, om’t hja it libben sels fiele,
Net opmakke as in byld, mar sa’t de siele it oanbringt.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/Gedicht-1.mp3{/play}


Ljochte dei (SF 286)

It lûkt my jimmeroan. In ljochte dei
Yn ‘e iere maartetiid: It nimt my mei –
Wêrhinne? ’t Hat gjin doel; in dichtersgong
Oer blide wegen en troch dagen jong.

Foar oeren, plôke fiere jierren oer,
Haw ‘k yn ‘e weach beheind gielgoerde djoer.
En noch; is mei de jeld it bloed ferskrield,
Ik wit har djip fan ‘e âlde gloed trochstrield.

Sa haw ik glâns dy’t ljochtsje en hoede kin,
As ik, âld swalker, my op ’t dicht besin.
En ealste skyn, dy’t oer de rigels falt,
Is fiere glim fan jonkheids dreamgestalt.

O wûnder stik! Wer libbet wat ferstoar.
Is it fergûn? It stiet as ’t hjoed my foar.
O siele, spegeljend ta klear bestean!
– Kin út der sielen’ siel dan eat fergean?

Wat namme mei it ha? ’t Is leafde en klacht,
It is de goede ierde’ rike dracht.
Fan lûd en ljocht is it de foarse stream,
Fan sprook en byld de himmelwide dream.

– De loft is klear. Nei alle siden út
Rinn’ wegen. Foarjier hat al nij gelút.
Lit hjoed noch siel’ har ierdsk ferhûgjen ha,
Moarn giet it beskate nei ’t ûneind’ge ta.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/Gedicht-3.mp3{/play}


Fryske fjouwerrigels III (SF 241)

Wat opdracht haw ik yn dizz’ libbensstream?
Myn krêften binne net dat ik se neam;
Gjin stiennen romme ik wei of oar obsteakel,
Myn lodwurk is in skôgjen en in dream.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/Gedicht-4.mp3{/play}


Sinneskyn (SF 197)

No sjonge de nije wegen,
De kleare himmel blinkt;
Ik nim myn ljochte stûne,
Wat ‘k mei my droech ferklinkt.

Fel strielet de griene skeante,
It stielen wetterflak;
En skrillich omswomme de einen
Har hûs mei it poppich dak.

Ik bin in âldeftich hearke,
Dat stapt troch it jonge park;
Dan effen in lichte ruter,
Dy’t grypt nei goadene ark.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/Gedicht-5.mp3{/play}


Yn maart (SF 216)

Hjoed wie it in dei!
Ik haw yn ‘e ûnderwâl sitten en de waarme sinne field en de soele sudewyn.
Ik haw de reidstâlen sêft hin-en-wer gean sjoen
En de michjes seach ik oer it wetter dûnsjen.
Ik haw de rûchskerne fan in boer rûkt en it lêste fan in kuilbult.
De jonges ljepten yn ‘e lânen en de elzen hongen sa fol katsjes!
Efter my hearde ik de auto’s oer ‘e dyk razen en it gûnzjen fan ‘e fytsbannen,
Mar ek it ratteljen fan in frachtwein fan Inglum of de Ryp.
Ik freesde noch foar in polysjeman, mar hy liet my yn myn wêzen.

Der binne minsken dy’t op ‘e grûn net rêste kinne;
Hja binne dêr te suver of te geastlik ta.
Ut ‘e grûn opkomd binne hja woechsen ta heger sfear;
Allinne it sân, it ûnfruchtbere, wolle hja kenne.
Mar ik wriuw de modderkluten fyn yn myn hannen
En effen moat ik tinke oan ‘e dichter en syn kerlen as rigels.
En oan Sjoerd Douwes en Jan Minnes en alle bodders yn opgong en delgong.
En oan ‘e godlike, wrede, aljaande ierde.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/Gedicht-6.mp3{/play}


Kwatrinen IV (SF 299)

Net jimmer hoecht in dicht nei’t iv’ge ta te rinnen,
Ek tichter by is dichters stof te winnen;
Dêr is de leaflikens fan ierde’ tún,
En ’t stille omgean fan wat deisk beminnen.

{play}http://www.obepostma.nl/mp3/Gedicht-7.mp3{/play}