Categorie archief: Poëzie

S 14, Om maaie hinne (1900)

S 14, Om maaie hinne (1900)

De himmel blau, de sinne klear,
Wyt‑en‑gielbûnt de âlde finne;
Fan ’t east de middeiswaarme wyn
Strykt oer de flakke greiden hinne.
De skries ropt en heech stiet de ljurk;
It jongfee trapet troch de blommen;
Yn ’t dompich bûthús balte d’ âlde kij,
Hja fiele de mailoft kommen.
Boerinne tôget mei de faam
It bêdguod út, en yn ’e sinne:
It wierret hjoed sa wûnderskoan,
No himmelje wat hja kinne.
De bern ha skieppeblommen socht
En woll’ dêr in krânse fan riuwe;
Ien boartet mei stâlen fan hynsteblom,
Dy’t kroljend op ’t wetter driuwe.
De skuorre is leech; troch d’ iepen doar
Flean rêd de sweltsjes nei boppen;
It spinreach toutert, yn golle‑stee
Steane de keallen te roppen.
It jonge foarjier is yn ’t Fryske gea!
Do hearst’ it al binnensmuorre,
Yn kowerop en fûgelsang
En ’t winesûzjen troch de lege skuorre.
De dichter lit hjir gjin ik’ sels sprekke, mar makket dy ’ik’ ta in ûnderdiel fan it taferiel en neamt him ’do’.
It taferiel wurdt mei troch de notiid as ivich en ûnfergonklik presintearre. De tiid falt wei. It is in lokkich taferiel. Dat is it ek om syn fleurige toan.
HjBertepleats te Koarnwert (foto makke yn 1982)ir sitte eigen berne-oantinkens yn. Yn ien fan syn oantekenskriften Psychologie skriuwt Postma fuort nei 1900: “De sterkste indrukken van genot uit de jeugd geven, als men er aan herinnerd wordt, aanleiding tot de schoonheidsaandoeningen van rijperen leeftijd (de atmosfeer door een raampje van Israels – vroeger gezicht door raampje). Misschien is niet eens een sterke indruk van genot noodig, als men aan een oude indruk herinnerd wordt. Omgekeerd kan zulk een sterke indruk weer in ’t geheugen gebracht, willekeurig, aanleiding geven tot aandoeningen, waarin men neiging heeft tot het maken van poëzie (het eerste bouwen, fluiten door schuur, met gereedschapsbak op zolder). Een aesthetische indruk wordt dus wel gewekt door het aanschouwen van iets, wat herinnert aan iets dat vroeger de primitieve bouwtrieb en dergelijke wakker maakte. De eerste was van zuiver genot; de tweede is met melancholie vermengd (door ‘t missen van het andere, vroegere); toch is het niet zeker of het tweede nog niet meer genot aanbiedt summa-summarum (weiland in mei de vroegere herinnerend).” Sa kinne wy ek sizze dat de boerinne hjir de eigen mem wol wêze sil.
It binne hiel gewoane ûnderdielen fan in maitiidstaferiel, teminsten noch yn 1900. Der is each foar it neatichste en lytste, foar stofkes sels. Soks neamde Postma letter yn it gedicht ”Ald” (SF 252) karakteristyk foar syn wurk: ”Poëzij net mear wat heechs en aparts, mar frij en nei it neatichste útgeande!”

Postma hat yn it begjin fan syn dichterskip wraksele om fan sokke hiele konkrete detaillearre oantinkens poëzy te meitsjen. It gedicht is fan 1900, mar pas yn 1902 waard it publisearre en yn de tuskentiid wie it gâns feroare. Yn it âldste hânskrift hjit it ”Op ‘t Hiem”. It lettere ‘’Om maaie hinne” begjint mei in evokative natoerbeskriuwing en giet dan oer yn in suggestyf taferieltsje (”Boerinne tôget mei de faam”), krekt sa’t wy dat by Postma wend binne. Mar dy natoerlike beskriuwing mist yn de âldste redaksje en it taferieltsje is dan wol wat al te prozaysk: “De bern boartsje mei it âlde guod/ Dat mem foar it ljocht niis helle,/ In âld skildrij út ’e kelder komd/ Yn in ebbenhouten jelle.” Wylst “Om maaie hinne” in trefseker byld jout fan ferwûndere maitiidsgefoel, is “Op ‘t Hiem“ in opneamen fan oars net as de feitlike herinneringen.

Verzamelde gedichten

1 AL MYN LIBBENS FREUGDEN
2 AL MYN LICHTE FREUGDEN
3 ALD
4 ALD MAN YN ’E GREIDE
5 ALLINNE?
6 AMATEUR
7 APRILDEI
8 ARBEIDERSHUS
9 AS FRYSLAN IN YNDUSTRYLAN WURDT
10 AS IK FUORTGEAN
11 AS IK OPDROEGEN WURD
12 AS IT MAITIID IS
13 AS MEN ALD WURDT
14 AUGUSTUS-DEI
15 AUGUSTUSSNEIN
16 AUKE ROUKES
17 BEAMSNOEIE
18 BECAUSE I COULD NOT STOP FOR DEATH
19 BELIBJEN FAN JONKHEID
20 BENEAMDE KWATRINEN I
21 BENEAMDE KWATRINEN II
22 BERNETIID
23 BESYK FAN IN FREON BY SYKTE
24 BLOMMEJONGE
25 BOEREHUS
26 BY DE BERTE FAN IN SOAN
27 BY DE DEA FAN DE DICHTER SLAUERHOFF
28 BY DE DEA FAN G. B. SHAW
29 BY DE DEA FAN IN GRUT STJERREKUNDIGE
30 BY IN FOTO FAN 1925, DOE’T SLAUERHOFF
31 BY IT KIJ-OPHELJEN
32 BY LEEGKERK
33 BY ‘AUS MEINEM LEBEN’
34 BYLDEN
35 BYLDEN
36 DE ALDE DINGEN
37 DE APELBEAM
38 DE ARBEIDERSHUZEN
39 DE BEAMMEN
40 DE BLIDE DEI
41 DE BOARTERSSTAL
42 DE BOERINNE FAN SURCH
43 DE BUTHUSBANK
44 DE DEA FAN DE DICHTER
45 DE DICHTER
46 DE DREAM FAN IN LOKKICH LIBBEN
47 DE DREAM FAN IN LOKKICH LIBBEN IV
48 DE DYK UT!
49 DE DYKHUSKES
50 DE GRANIUMS
51 DE HANNEN
52 DE HEGE DYK LANS
53 DE HIKKE
54 DE HOVEN YN ’E BLOEI
55 DE HOVEN YN ’E BLOEI
56 DE HUZEN STEAN IEPEN
57 DE IDEE FAN KOARNWERT
58 DE IERDE NEI
59 DE JEFTE
60 DE JONGE
61 DE KASTLEIN
62 DE KRANTE
63 DE KRUSGONG
64 DE KUIER
65 DE LESTE DEI
66 DE LIEREMAN
67 DE LJOCHTEN FAN DOARP EN STED
68 DE LODDE
69 DE LYRYSKE JAMMERDEARLIKHEID
70 DE NIJE TIID
71 DE OMKRITEN FAN AMSTERDAM
72 DE PARREBEAM
73 DE REABOARSTKES
74 DE REABOARSTKES
75 DE SEE
76 DE SKRAARDER TOER
77 DE SLACH FERLERN
78 DE SLACHTEN
79 DE STED
80 DE TOCHT OP DE SEE FAN GALILEA
81 DE WYN FAN FRYSLAN
82 DE WYN YN DE DELLING
83 DE ‘RIMEN EN TELTSJES’ FAN DE BRUORREN HALBERTSMA
84 DEI YN DESIMBER
85 DER GIET DE WRALD NET MEI FOARUT
86 DESELDE BLIUWE
87 DESELDE SANG
88 DEUNTSJE
89 DICHTER
90 DICHTER OBE POSTMA, NEA NET FOLLE SKREAUN’
91 DICHTERS
92 DICHTERS BINNE SJENNERS?
93 DICHTERS STOFFE
94 DIT IS DE STUN’
95 DIT IS DE TIID
96 DOARP
97 DOARPKE
98 DOE’T IK IN LESTE DICHT OANGEAN WOE
99 DREAM EN LIBBEN
100 DREAM FAN IN ALD MAN
101 DY LIBBENS
102 EIN
103 EN DOCHS
104 EN HJOED
105 ERF
106 FAAM
107 FAMKESGESTALTEN
108 FAN ALDE TIDEN
109 FAN DE FJOUWER ELEMINTEN
110 FAN DE IENE BOARNE
111 FAN EARBEWIZEN EN ALDE BRIEVEN
112 FAN FUORGEN EN SLEATSWALEN
113 FAN IN FERSTOARNE FREON
114 FAN IN HOED OAN DE DICHTER JUN
115 FAN IT FRYSKE LAN
116 FAN IT LIBBEN
117 FAN JAGERS EN FAN FISKERSLAACH
118 FAN LIBBEN EN DEA
119 FAN LUD EN ROOK
120 FAN SNITS
121 FAN TWA STEDEN
122 FERKUNDIGING FAN DE BERTE
123 FERKUNDIGING OAN MARIJE
124 FERSEN FAN YU AN CHIN
125 FERTROUWEN
126 FEST OAN IT FERLINE EN IT FRYSKE FIELEN
127 FLEANEN
128 FOAR …
129 FOAR IT ALDE HUSKE
130 FOAR ’T EARST
131 FOARJIER
132 FOLKSBEWEGING
133 FREONEN
134 FRYSKE FJOUWERRIGELS
135 FUORTGEAN
136 FUORTTSJEN
137 FYTSTOCHT
138 GERS HELJE
139 GIEST MEI?
140 GJALP
141 GREFTSWAL
142 GRUT HOF
143 GRUTTE EN LYTSE DINGEN
144 GRUTTER FRYSLAN
145 HAVE YOU GOT A BROOK
146 HEAMOANNE
147 HEAR EN FEINT
148 HISTOARJE FAN BOEREN EN PLEATSEN
149 HJA DY’T NET BEDIJDEN
150 HJA KOMM’ OP MY TA
151 HJELDEI
152 HJERST
153 HJERSTICH
154 HJERSTMOANNE
155 HOUSTER HERNE
156 HUNING
157 HUSHIMMELERSTIID
158 I HAVEN’T TOLD MY GARDEN YET
159 I TASTE A LIQUOR NEVER BREWED
160 IEN FOAR IEN
161 IEN LAN?
162 IEPENWRALD DICHTERS
163 IERDE EN HIMMEL
164 IERDEREIS
165 IK DREAMDE MY
166 IK GARJE FOAR DY
167 IK TINK OAN DY WEI
168 IN ALDERE STIMME SPREKT
169 IN FINNE
170 IN FINNE
171 IN FRYSK LIET
172 IN HJERSTDEI
173 IN HUS
174 IN NIJE TIID
175 IN SJONGER FAN ’T FERLINE
176 IN STED
177 IPE DOUWE’ SOAN
178 IS IT WOL GRUT? IS IT DJIP WEIKOMD?
179 IT ALDE SLOT
180 IT FERLINE
181 IT FRYSK
182 IT FRYSKE FJILD
183 IT GASTMIEL OP DE JIERDEI FAN HERODES
184 IT GEA
185 IT HUSKE
186 IT JIER LANS
187 IT KWATRYN
188 IT LIBBEN DAT FERGONG
189 IT LIET
190 IT LINEBLED
191 IT MOAISTE FAN EUROPA
192 IT TESTAMINT
193 IT TSJERKJE FAN FRANSUM WURDT
194 IT WIE IN DEI FAN REINEN
195 I’M NOBODY
196 JEUGD
197 JEUGD EN JELD
198 JONG
199 JONGE FOAR ’T FINSTER
200 JONGFEINT EN DICHTER
201 JUN
202 JUSTER
203 KRYSTTIID
204 KWATRINEN
205 LAN EN STED
206 LENTE-LIEFDE
207 LIBBENSFILM
208 LIET FAN IN LYTSBOARGER
209 LIETSJE
210 LJOCHTE DEI
211 LJOCHTE MOARN YN ’E FINNE
212 LOK
213 LUDEN
214 LYK AS YN JONGE TIID
215 LYTSE FERSEN
216 MAAIEDEI
217 MAARTEDEI
218 MAITIID
219 MEI DE AUTO NEI DE TREIN
220 MEI DY NOCH TINKE?
221 MEM
222 MEMMETRIENNEN
223 MIENSKIP
224 MINOR POETS
225 MYN BESTEAN
226 MYN FERSEN
227 MYN HEITELAN
228 MYN HEITELAN
229 MYN HUS
230 MYN LIET
231 MYN MATEN
232 MYN POEZIJ
233 NATOER EN KULTUER
234 NEI FIIF EN TWEINTICH JIER
235 NEINTEMIDDEI
236 NEISIMMER
237 NET DESELDE WRALD?
238 NIJE WRALD
239 NIMMEN EN JAAN
240 NO KOMME OP
241 NOARMANNE’ LIET
242 NOARMANNE’ LIET
243 NOCH IN JIER, NOCH IN DEI
244 NOCH IN PEAR OERBLEAUNE RIMEN
245 NOVIMBERDREAM
246 O, DEADEN HEECH YN KLEARE SEAL
247 OAN D. DE B. OP WEROMREIS NEI AMEARIKA
248 OAN DE FREONEN DY’T MEI MYN ‘FRYSKE LAN’
249 OAN DY’T MY LEZE SILLE YN LETTER TIID
250 OAN R. BROLSMA
251 OAN ’E SEE
252 OANTINKEN OAN H. K.
253 OANTINKEN OAN T. H. R.
254 OARLOCH
255 OARLOCHSSIMMER
256 OER…
257 OERTINKING
258 OF ALL THE SOULS
259 OFSKIE
260 OKTOBER
261 OM MAAIE HINNE
262 ONE DIGNITY DELAYS FOR ALL
263 OP DE LESTE DEI FAN NOVIMBER
264 OP DE TERP
265 OP HAR DY’T ‘LIBBENSBLOEI’ SKREAU
266 OP HAR TERP
267 OP IN LJOCHTE DEI YN SEPTIMBER
268 OP IN REINIGE MIDDEI
269 OP IT JELSUMER BINNENPAAD
270 OP IT TSJERKHOF
271 OP SOKKEN DEI
272 OP WEI NEI ALLINGAWIER
273 OP WEI TROCH IT FRYSKE LAN
274 OP ‘DE FRYSKE PETIELE’
275 OP ‘IN UTFANHUZER BY DE BAKKER’
276 OP ’E DYK
277 OP ’E SEEDYK
278 OP ’E SUDERDYK BY MAKKUM
279 OPWEKKING
280 PEASKE
281 PEASKE
282 PEASKEMOANDEI
283 PIER
284 PINKSTER
285 PINKSTERBESIIK
286 PINKSTERSNEIN
287 PRINSETUN
288 PRINTEBOEK FOAR REIN’GE DEI
289 PRODUKSJESLACH
290 PROVINSJALISTYSK
291 REIDSNIJE
292 RIE
293 RILKE BY SYN BYLTNIS FAN 1906
294 ROMANTYK
295 RYNSK
296 SA’N LIBBEN
297 SEPTIMBER
298 SIMMER
299 SIMMERMOANNE
300 SIMMERSEIN
301 SINNESKYN
302 SKIENTE
303 SLOTSANG
304 SNEIN
305 SNEINS
306 SOENE JO STJERRE MOATTE
307 STILLE BODEN
308 STRJITLIET
309 SWIETROOK
310 TA DE ‘VERZAMELDE GEDICHTEN’ FAN
311 TACHTICH
312 TE HARNS
313 TE OOSTUM
314 TE WUNS
315 TEBINNENBRINGEN FAN IN ALD SKOALMASTER
316 TEBINNENBRINGEN OAN DE DICHTER VERWEY
317 THESE ARE THE DAYS
318 TREAST OP KLACHTE
319 TROCH IT FOLK HINNE
320 TSJINJE
321 TUSKEN IT SNEINSFOLK
322 TWA AMERIKAANSKE FERSEN
323 TWA FERSEN FAN T’AO CH’IEN
324 TWA NATUERWITTENSKIPLIKE GEDICHTEN
325 TWA SANGEN
326 UNIERDSK PETEAR
327 UNLIJIGE SNEIN
328 UNWIIS SJONGEN TUSKEN DE BERGEN
329 US JOHAN
330 US JOHAN
331 UT ‘HOLLANDSCHE KWATRIJNEN’
332 UT ‘HOLLANDSCHE KWATRIJNEN’
333 UT ‘ROMMELSOUDER’
334 UT ‘STROFEN VAN ANDRIES DE HOGHE’
335 Ut: DAS BUCH DER BILDER
336 Ut: DAS STUNDENBUCH
337 Ut: DIE NEUEN GEDICHTE
338 Ut: DIE SONETTE AN ORPHEUS
339 Ut: FRÜHE GEDICHTE
340 UZES
341 WAT DE DICHTER WITTE MOAT
342 WAT IK WOE
343 WER GIET JINS DICHTSJEN OER?
344 WER KOMT HJA WEI?
345 WEROMKOMMEN
346 WIDER UTSJOCH
347 WINSKEN
348 WINTERJUN
349 WINTERMIDDEIDREAM
350 WINTERMOARN
351 WINTERSNEIN
352 WINTERSNEIN
353 WINTERZONDAG
354 WYNDRINKE
355 XXXI De panter
356 XXXII Pappegaaiepark
357 YN FEBREWARIS
358 YN GRINSLAN
359 YN IT DOARPKE
360 YN IT HEECHST FAN ’E SIMMER
361 YN IT IERE FOARJIER
362 YN JUNY ’45
363 YN MAART
364 YN SEPTIMBER
365 YN ’ SKIMERJUN
366 YN ’E FOARSIMMER
367 YN ’E NEISIMMER
368 YN ’E SIMMER FAN 1911
369 YN ’E UNGETIID
370 YN ’E WERKMANSTRAAT
371 YNLIEDEND DICHT FAN DAS STUNDENBUCH
372 [THE MURMERING OF BEES, HAS CEASED]
373 [THESE ARE THE SIGNS TO NATURE’S INNS –]
374 ‘AL WAT IK SKRIUW DAT IS WIER BARD’
375 ‘BINNE JO WOL FOLKSK?’
376 ‘IK GING GELOOVEN DAT IK NU GING RUSTEN’
377 ‘JO BINNE FEST IN ALD SKOALMASTER?’
378 ‘JO LEZE FEST FAAK YN JO EIGEN GEDICHTEN?’
379 ‘JO LEZE FEST IN BULT YN JO EIGEN GEDICHTEN?’
380 ‘STROFEN UIT DE NALATENSCHAP VAN
381 ’T HAT WEST, IT IS
382 ’t WIE SNEIN

Myn foarkar foar Postma, Philippus Breuker

Dit stik giet oer wat my yn de poëzy fan Postma lûkt, en hoe’t dat komt, mar mear noch oer dingen dêr’t diskusje oer ûntstien is. Dy beide kinne op ien nei, dy’t ik fuort neame sil, mei elkoar kombinearre wurde. Yn de ferantwurding by de Meulenhoff-blomlêzing ha ik sein dat it net sa maklik is om ûnder wurden te bringen wat jin boeit, mar libbenens fan foarstelling, ferrassende ynsjoggen en oandwaning dy’t by letter op ‘en nij lêzen net oer giet, hawwe der mei te krijen. Hoe’t Postma dy effekten by my berikt, ha ik my yn trije punten oer útlitten op de Postmamiddei yn de Harmony. Ik sil se hjir sitearje út it frij wurdlike ferslach dat Teake Oppewal derfan makke hat (Op ‘e hichte, desimber 1997). Foar de oersichtlikheid nûmerje ik de punten. Sifers tusken heakjes ferwize nei de útjefte fan de Samle fersen.

Lees verder Myn foarkar foar Postma, Philippus Breuker